Het huidige, lege Stadionplein

Met een beetje geluk haalt het Stadionplein z’n 80ste verjaardag, daarna zal het plein er niet meer zijn. Ambitieuse deelraad-bestuurders en architecten gaan een groot stadsplein - na decennia-lange totale verwaarlozing - vakkundig om zeep helpen. Het plein zal worden volgebouwd met een aantal post-moderne bouwwerken uitsluitend ter meerdere eer en glorie van de bedenkers ervan. Niemand anders wordt er beter van; integendeel. Het vermaarde Plan Berlage wordt er ernstig door verrommeld. Lucht wordt uit de buurt weggezogen. En de kwaliteit van de huidige leefomgeving voor alle bewoners in de buurt gaat erop achteruit. Stadsplanologie in handen geven van deelraad-bestuurders en ego-trippende architecten is een doodzonde voor de stad en voor de buurt.

Het volgebouwde en gekantelde Stadionplein

Hoe verkoop je een een volgebouwd Stadionplein aan de buurt als een verbeterd plein ? Met het verkondigen van een hoop f lauwekul uiteraard, er is geen andere manier. Er zijn voorbeelden te over van de onzinnige verkooppraatjes die gebruikt worden om een vol-
gebouwd plein aan de man te brengen.
Het architectenbureau oma had de ‘brillante’ ingeving het plein ‘te kantelen’ en tevens de van Tuyll-as te versterken. Het woord kantelen is in dit verband leugenachtig taalgebruik. Het bestaande Stadionplein wordt grotendeels opgeheven en het grote plantsoen aan de van Tuyll van Serooskerkenweg wordt geannexeerd en tot gekanteld Stadionplein verklaard.
De van Tuyll-as heeft helemaal geen verster-king nodig. De as speelt in de ontsluiting van het gebied een volstrekt ondergeschikte rol. Bovendien wordt de as in het plan verzwakt; niet versterkt. Er wordt een groot gebouw op de as geplaatst en de verkeerscirculatie in het gebied wordt verder geminimaliseerd. Het toppunt van onzinnigheid wordt bereikt door te verklaren dat het midden van het gebouw op de as transparant te houden om de as-werking te waarborgen.
Het is allemaal een nogal groteske opstapeling van onwaarheden en kletskoek. Kennelijk vinden de deelraad-bestuurders en de architecten dat het er niet zoveel toe doet hoe je een ontwerpvoorstel motiveert, je verzint gewoon maar wat. Het getuigt wel van een buitengewone minachting voor het beoordeelingsvermogen van de buurt.

Een ander voorbeeld van een zelfbedacht probleem dat om een ‘brillante’ oplossing vroeg ter verbetering van de kwaliteit van de buurt: de verkeersdrukte en het lawaai van de Amstelveense weg moest uit het gebied geweerd worden om het Stadionplein ‘intiemer’ en ‘rustiger’ te maken. Het lijkt een loffelijk streven. De voorgestelde oplossing voor dit probleem doet echter precies het tegenover-gestelde dan het beoogde doel. De geprogrammeerde gebouwen lopen niet parallel aan de weg zoals een geluidswal eist, maar staat daar haaks op. Het verkeerslawaai wordt dus niet geweerd uit de buurt maar juist de wijk ingebracht. Niks intiemer of rustiger. Het nieuwe minimale Stadionplein zal lawaaiger zijn dan ooit tevoren.

Een coordinatiepunt van groen

Het Stadionplein als Groen Knooppunt

Er zijn dus geen eenvoudige en overtuigende argumenten om het plan voor het nieuwe Stadionplein te verdedigen. Onder deze condities gebeurt er altijd hetzelfde: men put zich uit in het aandragen van een lawine van argumenten om alsnog te trachten een onverdedigbare stelling overeind te houden. In beginsel gaat het om een plan voor het verbeteren van één plein. Het is verbluffend te lezen wat er allemaal voor in de plaats komt: drie pleinen, een oase-achtig park, een ondergrondse parkeergarage van twee verdiepingen, een entree naar de stad, meer cultuur en winkels in de buurt en een betere beschutting tegen verkeerslawaai, een plein dat gaat van parkeren naar verpozen, de openbare verblijfsruimte wordt verdubbeld, we krijgen een nieuwe twee-eenheid zo groot als het plein op de Dam... Allemaal argumenten ter verdediging van een plan om drie grote ongewenste gebouwen te bouwen. Ter compensatie wordt het huidige brede plantsoen aan de van Tuyll van Serooskerkenweg een tikje verder verbreed met wat extra groen (om de noodzaak van de geplande parkeergarage te rechtvaardigen en het huidige plantsoen tot oase te verklaren) en er worden wat boompjes bijgeplant nabij het verkeersknooppunt.

De buurt heeft helemaal geen behoefte aan ondergrondse parkeergarages, ondergrondse supermarkten, culturele gebouwen of oases. De buurt heeft behoefte om een decennia-lang verwaarloosd plein wat minimale aandacht te geven. Er is makkelijk wat te verbeteren aan het huidige en buitengewoon stompzinnige ontwerp van het Stadionplein. Daar zijn geen magistrale architectonische ingrepen voor nodig. Het laatste waar de buurt behoefte aan heeft is aan een ‘brillante’ ideeen van buitengewoon middelmatige bestuurders en architecten.

Een nieuw Stadionplein moet zeker niet bebouwd worden maar moet een verbinding vormen voor al het groen dat zo belangrijk is in het Plan Berlage. Dat groen is nu zeer onevenwichtig verdeelt in de buurt. Het nieuwe Stadionplein moet een verbinding daarin worden. Het moet een groen knooppunt zijn; niet een verdichting van grijs beton.

Het nieuwe Stadionplein moet dus vooral een groen centrum zijn; niet een grijs centrum. Bestuurders en architecten met visie kunnen hun ‘verdichtende’ aspiraties veel beter richten op de functies en de directe omgeving van het Olympisch Stadion. Dat gebouw en het omringende gebied zijn giganties groot en het schreeuwt om goeie (culturele) ideeen om het tot een levendig centrum voor de buurt te maken. De huidige functies van dit formidabele grote gebied zijn volstrekt onder de maat. Het is er nu meestal leeg en verlaten. Een desolate plek. Het heeft behoefte aan een veel intensiever gebruik, daartoe zijn brillante ideeen meer dan welkom.